Zalecenia: dieta łatwostrawna z ograniczeniem tłuszczu
- Ważny jest sposób przygotowania potraw – zalecane jest gotowanie tradycyjne lub na parze, duszenie bez obsmażania, rozdrabnianie, pieczenie w folii, naczyniu żaroodpornym lub pergaminie; natomiast tradycyjne smażenie i duszenie należy bezwzględnie wyeliminować.
- Należy spożywać 3 podstawowe posiłki dziennie (śniadanie, obiad i kolację), uzupełniając je w miarę potrzeb o 2 – 3 dodatkowe przekąski.
- Ważne jest, aby posiłki były spożywane regularnie, najlepiej o zbliżonych porach.
- Kolację należy zaplanować na 2-3 godziny przed snem.
- Należy jeść powoli, dokładnie żuć, nie łykać dużych kęsów.
- Zalecane jest wypijanie około 1,5 – 2l płynów dziennie – woda mineralna niegazowana, herbata, naturalne soki warzywno – owocowe.
- Należy ograniczyć spożycie czerwonego mięsa (wieprzowina, wołowina), natomiast wybierać chude odmiany (np. kurczak, indyk, królik, cielęcina).
- Zaleca się spożywanie do około 500g mięsa tygodniowo.
- Ryby powinny być spożywane minimum 1 raz w tygodniu (wskazane są 2 porcje).
- Ze względu na zalecane ograniczenie ilości tłuszczu należy wyeliminować z diety produkty pełnotłuste. Należy spożywać produkty o obniżonej zawartości tłuszczu.
- Zalecane jest spożywanie białek jaja kurzego, natomiast całe jaja należy wykorzystywać tylko do sporządzaniu posiłków. Jest to jednak czynnik indywidualny w przypadku tej diety.
- Warzywa powinny być dodawane do każdego posiłku (4-5 razy dziennie), powinno się wybierać warzywa różnokolorowe i sezonowe. Dozwolone owoce należy spożywać 2 – 3 razy dziennie pod postacią owoców i przetworów.
- Nie należy kłaść się po posiłkach, aby zapobiegać cofaniu się treści pokarmowej.
- Zalecane jest dodawanie do potraw do 2 łyżek dziennie olei roślinnych (np. olej rzepakowy, lniany, oliwa z oliwek, olej z wiesiołka), należy natomiast unikać tłuszczów zwierzęcych.
- Należy dbać o to, by produkty i posiłki były świeże, bez konserwantów i sztucznych barwników.
- Bardzo ważna jest regularna aktywność fizyczna. Zaleca się 30 – 45 minut dziennie, należy dostosować rodzaj ćwiczeń do możliwości organizmu, mogą to być np. spacer, jazda na rowerze, pływanie, praca w ogródku działkowym, spacer z psem.
Produkty i potrawy dozwolone i niewskazane w diecie łatwostrawnej z ograniczeniem tłuszczu
Dozwolone | Niewskazane | |
Warzywa i przetwory | warzywa z wody, bez zasmażek: marchew, pietruszka, seler, burak, dynia, szpinak, kabaczki, cukinia; w ograniczonych ilościach – kalafior, brokuł, na surowo – zielona sałata, roszponka, rukola, pomidory bez skórki | wszystkie odmiany kapusty, kalarepa, papryka, szczypior, cebula, ogórki, rzodkiewki, warzywa z zasmażkami, konserwowane octem |
Ziemniaki | gotowane, pieczone, tłuczone | frytki, ziemniaki smażone, placki ziemniaczane, chipsy, ziemniaki z okrasą |
Owoce i przetwory | owoce dojrzałe bez skórki i pestek: jabłka pieczone i gotowane, brzoskwinie, banany, morele, pomarańcze, rozcieńczone pasteryzowane soki owocowe, koktajle owocowe, niskosłodzone dżemy i powidła bez pestek, w formie przecieru/soku np. maliny, truskawki | owoce niedojrzałe, owoce surowe z pestkami, gruszki, śliwki, czereśnie, agrest wysokosłodzone przetwory owocowe, syropy owocowe, soki dosładzane, owoce suszone |
Produkty zbożowe | pieczywo pszenne i pszenno – żytnie, typu graham, płatki owsiane błyskawiczne, płatki jaglane, płatki jęczmienne, sucharki, herbatniki i biszkopty b/cukru, kasze (manna, krakowska, jęczmienna, kukurydziana, kuskus), ryż biały, makarony | pieczywo pełnoziarniste, razowe żytnie, chrupkie, z otrębami i ziarnami, pieczywo i wyroby cukiernicze, słone i słodkie przekąski, płatki owsiane górskie, kasze gruboziarniste (np. pęczak), makarony pełnoziarniste, ryż brązowy |
Mleko | mleko 1,5 – 2%, biały ser chudy lub półtłusty, chude lub odtłuszczone przetwory mleczne (jogurty, kefiry, maślanka) | przetwory mleczne tłuste i przekwaszone, sery żółte, topione i pleśniowe, ser feta, serek typu fromage, przetwory skondensowane – np. śmietanka do kawy przetwory mleczne dosładzane |
Jaja | białko jajka (gotowane, jajecznica na parze, omlet); całe jaja w ograniczonych ilościach – np. do potraw i zup | całe jaja (gotowane na twardo, smażone) |
Mięso, ryby i przetwory | chude mięsa i przetwory: cielęcina, kurczak, indyk, królik, chude wędliny (szynka, polędwica, chuda kiełbasa szynkowa), w ograniczonych ilościach – gotowana wieprzowina, ryby i przetwory rybne: dorsz, leszcz, płastuga, szczupak, sandacz, morszczuk, sola, mintaj, pstrąg | czerwone i tłuste mięsa i przetwory – gęsi, kaczki, baranina, wołowina, wędliny tłuste, pasztety, wędliny podrobowe, mięsa wędzone, mięsa peklowane, konserwy mięsne, ryby tłuste i przetwory: węgorz, halibut, ryby wędzone, konserwy rybne |
Nasiona roślin strączkowych | – | wszystkie zabronione: groch, fasola, bób, soczewica, ciecierzyca |
Tłuszcze | oleje roślinne np. lniany, rzepakowy, oliwa z oliwek, olej z wiesiołka, margaryny miękkie, masło | tłuste śmietany, smalec, słonina, boczek, łój, margaryny twarde, orzechy |
Przyprawy | naturalne zioła i przyprawy jednoskładnikowe, świeże lub suszone – np. lubczyk, rozmaryn, tymianek, majeranek, cynamon, kurkuma, itp., sól i pieprz w małej ilości | vegeta, maggi, kostki rosołowe, gotowe mieszanki przypraw, np. przyprawa do mięsa czy ryby, ostre przyprawy |
Płyny | herbata (zielona, czarna, czerwona, biała), słaba kawa naturalna i zbożowa, woda mineralna niegazowana, herbatki owocowe i ziołowe, naturalne soki warzywno – owocowe i kompoty | mocne kakao, płynna czekolada, napoje alkoholowe, napoje gazowane, mocna herbata i kawa, soki i kompoty wysokosłodzone |
Zupy | zupy zagęszczone zawiesiną mąki w wodzie, mleku lub słodkiej śmietance – bez zasmażek, zupy na wywarach warzywnych oraz chudych rosołach, na odtłuszczonych wywarach mięsnych (o ile nie ma przeciwwskazań) | wywary tłuste i esencjonalne z mięsa i kości, zupy zaprawiane zasmażkami, zupy w proszku |
Potrawy mięsne, rybne, z mąki i kasz | gotowane tradycyjnie i na parze, duszone bez uprzedniego obsmażania, pieczone w folii, naczyniu żaroodpornym lub pergaminie, potrawki drobiowe, gulasze, pulpety, potrawy z wykorzystaniem białek jaja, kasze, ryż i makarony gotowane na sypko, lane kluski, leniwe pierogi, kopytka, kluski śląskie z dozwolonych produktów bez ciężkich sosów i/lub okras | smażone, duszone i pieczone w sposób tradycyjny, mięso i ryby panierowane i/lub ostre, duszone w ciężkich sosach, potrawy z mąk i kasz rozklejone, kluski kładzione i francuskie |
Sosy | zagęszczone zawiesiną mąki w wodzie, wywarze jarzynowym lub chudym rosole | ostre na zasmażkach, sosy na bazie tłustych i esencjonalnych wywarów mięsnych lub kostnych, majonez |
Desery | b/cukru – owoce w galarecie, kisiele, musy, galaretki z owoców dozwolonych, budynie, biszkopty z białkiem jaja, ciasto drożdżowe, desery niskołodzone, w ograniczonych ilościach – miód, czekolada gorzka | cukier biały, tłuste i bardzo słodkie słodycze – chałwa, czekolada (mleczna, biała, nadziewana), słodkie kakao, torty i ciastka z kremem lub z bitą śmietaną, pączki, faworki, tłuste ciastka (np. francuskie, kruche), owoce w kremie, przemysłowe ciastka i słodycze |
Wskazówki:
- masło zamień na miękką margarynę dobrej jakości (na bazie oliwy z oliwek, oleju rzepakowego, oleju z pestek dyni itd.), naturalne serki twarogowe, czy pasty warzywne
- śmietanę zamień na jogurt naturalny
- serki owocowe, owocowe jogurty pitne zamień na jogurt wysokobiałkowy typu Skyr
- tłuste wędliny zamień na domową pieczeń z piersi kurczaka w marynacie na bazie ziół i oliwy
- twaróg tłusty zamień na twaróg chudy z dodatkiem oliwy, zmielonych pestek dyni lub zmielonych orzechów
Odpowiednie doustne suplementy odżywcze dla pacjentów z nowotworami wątroby lub trzustki (lub innymi dolegliwościami związanymi z tymi narządami):
- Nutridrink Juice Style
- Fresubin Jucy Drink
- Nutramil Protein,
- Resource Instant Protein
- Survimed OPD Drink – przy występujących jednocześnie biegunkach
Preparaty należy pić powoli, małymi łykami, aby zapobiegać odbijaniu się lub cofaniu treści pokarmowej.
Poradnik dla pacjentów onkologicznych przed rozpoczęciem leczenia:
https://olimpmed24.com/poradnik-prehabilitacja/
Strony internetowe – przepisy i porady dla pacjentów onkologicznych:
Przygotowano na podstawie:
Jarosz M.: Praktyczny podręcznik dietetyki (Warszawa 2010): Poniewierka E.: Dietetyka oparta na dowodach,Wrocław 2016, Żywienie w chorobach nowotworowych (Warszawa 2021), Kapała A.: Dieta w chorobie nowotworowej (Warszawa 2016), Szawłowski A.W. i wsp.: Żywienie w chorobach nowotworowych, Warszawa 2020
Opracowanie: mgr Anna Kołodziejczyk, mgr Kinga Rakowska