Zalecenia: dieta łatwostrawna
- Ważny jest sposób przygotowania potraw – zalecane jest gotowanie tradycyjne lub na parze, duszenie bez obsmażania, pieczenie w folii lub pergaminie; natomiast tradycyjne smażenie i duszenie należy wyeliminować.
- Należy spożywać 3 podstawowe posiłki dziennie (śniadanie, obiad i kolację), uzupełniając je w miarę potrzeb o 2 – 3 dodatkowe przekąski (II śniadanie, podwieczorek, posiłek nocny).
- Ważne jest, aby posiłki były spożywane regularnie, najlepiej o zbliżonych porach.
- Kolację należy zaplanować na 2-3 godziny przed snem.
- Należy jeść powoli, dokładnie żuć, nie łykać dużych kęsów.
- Zalecane jest wypijanie około 1,5 – 2l płynów dziennie – woda mineralna niegazowana, herbata, naturalne soki warzywno – owocowe niesłodzone, kompoty niesłodzone.
- Należy ograniczyć spożycie czerwonego mięsa (wieprzowina, wołowina), natomiast wybierać chude odmiany (np. kurczak, indyk, królik, cielęcina).
- Zaleca się spożywanie do około 500g mięsa tygodniowo.
- Ryby powinny być spożywane minimum 1 raz w tygodniu (wskazane są 2 porcje tygodniowo).
- Ze względu na zalecane ograniczenie ilości błonnika należy wyeliminować z diety pełnoziarniste produkty zbożowe. Należy spożywać produkty pszenne lub pszenno – żytnie, kasze drobnoziarniste, makarony z mąki pszennej, ryż biały.
- W celu ograniczenia ilości tłuszczów należy spożywać niskotłuszczowe produkty mleczne, np. chude mleko (1,5-2% tłuszczu), chudy lub półtłusty ser twarogowy, jogurty naturalne, kefiry i maślanki.
- Warzywa powinny być dodawane do każdego posiłku (4-5 razy dziennie), powinno się wybierać warzywa różnokolorowe i sezonowe, co zwiększa ilość dostarczanych minerałów i witamin.
- Sezonowe owoce należy spożywać 2 – 3 razy dziennie pod postacią owoców, soków i przetworów.
- Zalecane jest dodawanie do potraw do 2 łyżek dziennie olei roślinnych (np. olej rzepakowy, lniany, oliwa z oliwek, olej z wiesiołka).
- Przy problemach z apetytem, zmniejszeniu ilości spożywanych posiłków i/lub spadku masy ciała wskazane jest wprowadzenie doustnych suplementów odżywczych tj. Nutridrink, Fresubin, Supportan, Nutramil, Recomed, Nestle Resource – dobór odpowiedniego preparatu oraz właściwą ilość warto skonsultować z dietetykiem
- Bardzo ważna jest regularna aktywność fizyczna. Zaleca się 30 – 45 minut dziennie, należy dostosować rodzaj ćwiczeń do możliwości organizmu, mogą to być np. spacer, jazda na rowerze, pływanie, praca w ogródku działkowym, spacer z psem.
Produkty i potrawy dozwolone i niewskazane w diecie łatwostrawnej
Dozwolone |
Niewskazane |
|
|
Warzywa i przetwory |
warzywa z wody, bez zasmażek – marchew, pietruszka, seler, burak, dynia, szpinak, kabaczek, cukinia; w ograniczonych ilościach – kalafior, brokuł, młody zielony groszek, młoda fasolka szparagowa; na surowo – zielona sałata, roszponka, rukola, pomidory bez skórki, drobno starta marchew z jabłkiem |
wszystkie odmiany kapusty, kalarepa, papryka, szczypior, cebula, ogórki, rzodkiewki, warzywa z zasmażkami i konserwowane octem |
|
Ziemniaki |
gotowane, pieczone, tłuczone |
frytki, ziemniaki smażone, placki ziemniaczane, chipsy, ziemniaki z okrasą |
|
Owoce i przetwory |
owoce dojrzałe bez skórki i pestek: jabłka, brzoskwinie, banany, morele, rozcieńczone pasteryzowane soki owocowe, koktajle owocowe, niskosłodzone dżemy i powidła bez pestek, w formie przecieru lub soku np. maliny, truskawki |
owoce niedojrzałe, owoce surowe z pestkami, gruszki, śliwki, czereśnie, agrest, wysokosłodzone przetwory owocowe, syropy owocowe, soki dosładzane, owoce suszone |
|
Produkty zbożowe |
pieczywo pszenne i pszenno – żytne, graham, płatki owsiane błyskawiczne, jaglane, jęczmienne, sucharki, herbatniki i biszkopty b/cukru, kasze drobnoziarniste (manna, krakowska, jęczmienna łamana, kukurydziana), ryż biały, makarony |
pieczywo pełnoziarniste, razowe żytnie, chrupkie, z otrębami i ziarnami, pieczywo i wyroby cukiernicze, słone i słodkie przekąski, płatki owsiane górskie, kasze gruboziarniste (np. pęczak), ryż brązowy, makarony pełnoziarniste |
|
Mleko |
mleko 1,5 – 2%, biały ser chudy lub półtłusty, chude przetwory mleczne (jogurty naturalne, kefiry, maślanki), w ograniczonej ilości – sery żółte |
przetwory mleczne tłuste, sery topione i pleśniowe, feta, ser typu fromage przetwory skondensowane – np. śmietanka do kawy, przetwory mleczne dosładzane |
|
Jaja |
jajka gotowane na miękko i twardo, w koszulkach, ścięte na parze w formie jajecznicy, omlety |
smażone klasycznie z tłustymi i ciężkostrawnymi dodatkami |
|
Mięso, ryby i przetwory |
chude mięsa i przetwory – cielęcina, kurczak, indyk, królik, chude wędliny (szynka, polędwica, chuda kiełbasa szynkowa) i pasztety drobiowe, w ograniczonej ilości wieprzowina, ryby i przetwory rybne np. dorsz, sandacz, sola, pstrąg, mintaj, morszczuk, w ograniczonej ilościach – ryby tłuste (np. makrela, łosoś, sardynka, śledź) |
czerwone i tłuste mięsa i przetwory – gęsi, kaczki, baranina, wołowina, wędliny tłuste i pasztety, wędliny podrobowe, mięsa wędzone, mięsa peklowane, konserwy mięsne, ryby tłuste i przetwory – węgorz, halibut, ryby wędzone, konserwy rybne |
|
Nasiona roślin strączkowych |
– |
wszystkie zabronione – groch, fasola, bób, soczewica, ciecierzyca |
|
Tłuszcze |
oleje roślinne np. lniany, rzepakowy, oliwa z oliwek, olej z wiesiołka, margaryny miękkie, masło, śmietanka słodka |
smalec, słonina, tłuste śmietany, boczek, łój, margaryny twarde, orzechy |
|
Przyprawy |
naturalne zioła i przyprawy jednoskładnikowe, świeże lub suszone – np. lubczyk, rozmaryn, tymianek, majeranek, cynamon, kurkuma, itp., sól i pieprz w małej ilości |
vegeta, maggi, kostki rosołowe, gotowe mieszanki przypraw, np. przyprawa do mięsa czy ryby, ostre przyprawy |
|
Płyny |
herbata (zielona, czarna, czerwona, biała), słaba kawa naturalna i zbożowa, woda mineralna niegazowana, herbaty owocowe i ziołowe, naturalne soki warzywno – owocowe i kompoty |
mocne kakao, płynna czekolada, napoje alkoholowe, napoje gazowane, mocna herbata i kawa, soki i kompoty wysokosłodzone |
|
Zupy |
zupy zagęszczone zawiesiną mąki w wodzie, mleku lub słodkiej śmietance – bez zasmażek, zupy na wywarach warzywnych oraz chudych rosołach, na odtłuszczonych wywarach mięsnych (o ile nie ma przeciwwskazań) |
wywary tłuste i esencjonalne z mięsa i kości, zupy zaprawiane zasmażkami, zupy w proszku |
|
Potrawy mięsne, rybne, z mąki i kasz |
gotowane tradycyjnie i na parze, duszone bez uprzedniego obsmażania, pieczone w folii, naczyniu żaroodpornym lub pergaminie, potrawki drobiowe, gulasze, pulpety, kasze, ryż i makarony gotowane na sypko, lane kluski, pierogi, kopytka, leniwe pierogi, kluski śląskie z dozwolonych produktów bez ciężkich sosów |
smażone, pieczone i duszenie w sposób tradycyjny, mięsa i ryby panierowane i/lub ostre, duszone w ciężkich sosach, potrawy z mąk i kasz rozklejone, kluski kładzione i francuskie |
|
Sosy |
zagęszczone zawiesiną w wodzie, wywarze warzywnym lub chudym rosole |
ostre na zasmażkach, sosy na bazie tłustych i esencjonalnych wywarów mięsnych lub kostnych |
|
Desery |
b/cukru – owoce w galarecie, kisiele, musy, galaretki z owoców, budynie, biszkopty, ciasto drożdżowe, desery niskosłodzone, w ograniczonych ilościach – miód, czekolada gorzka
|
cukier biały, tłuste i bardzo słodkie słodycze – chałwa, czekolada (mleczna, biała, nadziewana), słodkie kakao, torty i ciastka z ciężkim kremem i bitą śmietaną, pączki, faworki, tłuste ciastka (np. francuskie, kruche), przemysłowe ciastka i słodycze |
Zapotrzebowanie pacjenta onkologicznego na białko: 1-1,5 g/ kg masy ciała/ dobę.
Poradnik dla pacjentów onkologicznych przed rozpoczęciem leczenia:
https://olimpmed24.com/poradnik-prehabilitacja/
Strony internetowe – przepisy i porady dla pacjentów onkologicznych:
Przygotowano na podstawie:
Jarosz M.: Praktyczny podręcznik dietetyki (Warszawa 2010): Poniewierka E.: Dietetyka oparta na dowodach,Wrocław 2016, Żywienie w chorobach nowotworowych (Warszawa 2021), Kapała A.: Dieta w chorobie nowotworowej (Warszawa 2016), Szawłowski A.W. i wsp.: Żywienie w chorobach nowotworowych, Warszawa 2020
Opracowanie: mgr Anna Kołodziejczyk, mgr Kinga Rakowska